Αρχαίο Δακτυλίδι, Χάμσα και Μάνο Παντέα

Το δακτυλίδι με το μάτι 1800 π.Χ.

Αρχαίο Δακτυλίδι, Χάμσα, Μάνο Παντέα. Τρεις ερμηνείες φαινομενικά αδιάφορες μεταξύ τους. Στην πραγματικότητα όμως μιλάμε για κομμάτια παζλ που συνδέουν ένα ξεχωριστό κεφάλαιο στην ιστορία της ανθρωπότητας. Την ανασφάλεια του ανθρώπου ως πρός το άγνωστο/

Το 2013 οι αρχαιολόγοι στην Κροατία βρήκαν ένα αξιόλογο δακτύλιο ηλικίας 1.800 ετών. Έφερε και ένα «μάτι» που χρησιμοποιήθηκε για την προστασία του χρήστη από ξόρκια ή κάποια κατάρα. Συχνά αναφέρεται ως «κακό μάτι». Η πεποίθηση ότι ένα βλέμμα  φθόνου ή από κάποιο άλλο πρόσωπο μπορεί να προκαλέσει απρόβλεπτες (οδυνηρές) συνέπειες ή ακόμη και θάνατο  στο άτομο στο οποίο απευθύνεται, υπάρχει για τουλάχιστον 5.000 χρόνια. Έτσι εκατομμύρια άτομα στο πέρασμα των αιώνων έλαβαν προστατευτικά μέτρα υπό μορφή  κοσμημάτων.

Αρχαίο Δακτυλίδι, Χάμσα και Μάνο Παντέα

Αρχαίο Δακτυλίδι, Χάμσα, Μάνο Παντέα. Από αυτά τα τρία  το δαχτυλίδι ήταν ένα από τα 200 περίπου στοιχεία που ανακτήθηκαν δύο μέτρα κάτω από το έδαφος στην ανατολική πόλη Vinkovci.  Μια περιοχή που είναι γνωστή πολύ πριν από τη Ρωμαϊκή περίοδο. Ενώ τα κεραμικά αντικείμενα που βρέθηκαν από τον 1ο έως τον 6ο αιώνα μ.Χ., το ασυνήθιστο δαχτυλίδι χρονολογείται στον τρίτο αιώνα. Στον δακτυλίδι υπάρχει το περίγραμμα ενός κουνελιού ή ενός ποντικιού. Λυγίζει ένα λουλούδι, ένα σύμβολο της ευτυχίας. Πάνω από την άκρη του δακτυλιδιού υπάρχει ένα μάτι, που συμβολίζει την προστασία από την κακοτυχία.

Αρχαίο Δακτυλίδι, Χάμσα και Μάνο Παντέα

Η γραπτή καταγραφή του κακού οφθαλμού πηγαίνει πίσω γύρω στο 3 000 π.Χ. Στους Σουμέριους. Αυτοί άφησαν πίσω τους ένα πήλινο δίσκο που είχε γραμμένη μια προσευχή κατά της κατάρας. Είναι αξιοσημείωτο ότι μια παρόμοια προσευχή εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σήμερα σε πολλούς πολιτισμούς σε όλο τον κόσμο. Ιδιαίτερα στη Μεσόγειο.

Πιστεύεται, ωστόσο, ότι η πίστη στο  «κακό μάτι» πηγαίνει πίσω στην παλαιολιθική περίοδο. Σε σχέδια 10.000 ετών έχουν βρεθεί σε σπήλαια στην Ισπανία σύμβολα για να αποκρούσουν το κακό μάτι.

Αρχαίο Δακτυλίδι, Χάμσα και Μάνο Παντέα

Αρχαίο Δακτυλίδι, Χάμσα, Μάνο Παντέα αντιπροσωπεύουν διαφορετικές παραδόσεις και αντιλήψεις μεταξύ των διαφορετικών πολιτισμών. Αλλά η πίστη στο κακό μάτι υπάρχει σε μεγάλο βαθμό. Είναι ιδιαίτερα ισχυρή στη Μέση Ανατολή, και ειδικά στην περιοχή της Μεσογείου. Έχει επίσης εξαπλωθεί σε περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της Βόρειας Ευρώπης. Ιδιαίτερα στις κελτικές περιφέρειες και την Αμερική. Εκεί εισήχθησαν από Ευρωπαίους αποίκους και μετανάστες της Μέσης Ανατολής. Η έννοια εμφανίζεται αρκετές φορές στην Παλαιά Διαθήκη και βρίσκεται επίσης στο ισλαμικό δόγμα, βασισμένο στη δήλωση του Μωάμεθ, «Η επιρροή ενός κακού ματιού είναι γεγονός …» [Sahih Muslim, Book 26, Number 5427].

Αρχαίο Δακτυλίδι, Χάμσα και Μάνο Παντέα

Το πασίγνωστο φυλακτό “χέρι της Fatima”

Οι προσπάθειες να αποφευχθεί η κατάρα του κακού οφθαλμού έχουν οδηγήσει σε μια σειρά από talismans. Σε πολλούς πολιτισμούς, συναντάμε συνήθως δίσκους ή μπάλες που αποτελούνται από ομόκεντρους μπλε και λευκούς κύκλους. Ένα μπλε ή πράσινο μάτι που εμφανίζεται σε ένα χέρι και διάφορες άλλες μορφές κοσμημάτων που απεικονίζουν ένα μάτι. Αλλά εκτός από ταλαντεύματα ή «τυχερά γούρια», πολλοί πολιτισμοί έχουν ασχοληθεί με προστατευτικά μέτρα. Αυτό σε μια προσπάθεια να αποκρούσουν το κακό μάτι. Για παράδειγμα, τα ασιατικά παιδιά έχουν μερικές φορές τα πρόσωπά τους μαυρισμένα, ειδικά κοντά στα μάτια, για προστασία. Μεταξύ ορισμένων ασιατικών και αφρικανικών λαών το κακό μάτι είναι ιδιαίτερα φοβισμένο ενώ τρώει και πίνει, επειδή η απώλεια της ψυχής θεωρείται πιο διαδεδομένη όταν το στόμα είναι ανοιχτό. Σε αυτές τις καλλιέργειες, η κατάποση ουσιών είναι είτε μοναχική δραστηριότητα είτε γίνεται μόνο με την άμεση οικογένεια και πίσω από κλειδωμένες πόρτες. Άλλα μέσα προστασίας, κοινά σε πολλές παραδόσεις, περιλαμβάνουν την κατανάλωση ορισμένων τροφίμων, τη χρήση ιερών κειμένων, και την προβολή τελετουργικών σχεδίων ή αντικειμένων. Οι Ρωμαίοι φορούσαν ακόμη και ένα μεγάλο αντικείμενο φαλλού γύρω από το λαιμό τους για προστασία. Πιθανόν για να τραβήξουν την προσοχή του ματιού σε αυτό αντί του φορέα!

H Χάμσα ή “χέρι της Φατιμά”

Η πρώιμη χρήση του hamsa εντοπίστηκε στην αρχαία Μεσοποταμία (σύγχρονο Ιράκ) καθώς και στην αρχαία Καρχηδόνα . Η εικόνα του ανοιχτού δεξιού χεριού φαίνεται στα Μεσοποταμιακά αντικείμενα στα φυλαχτά της θεάς Ιστάρ . Xρησιμοποιήθηκε για να προστατεύσει τις γυναίκες από το κακό μάτι, για να ενισχύσει τη γονιμότητα και τη γρήγορη ίαση. Εκείνη την εποχή, οι γυναίκες βρίσκονταν υπό την τεράστια πίεση να γίνουν μητέρες. Η ανατροφή της γυναίκας επικεντρώθηκε στο να γίνει μητέρα ως αποκλειστικός ρόλος και έδειξε ότι το παιδί είναι αναγκαστικό. Ο γάμος ήταν μια αίσθηση προστασίας τόσο για τον άνδρα όσο και για τη γυναίκα. Στο εβραϊκό πολιτισμό, το hamsa συνδέεται με τον αριθμό πέντε λόγω των πέντε δακτύλων που απεικονίζονται στο χέρι.

Χάμσα και Mano Pantea

Mano Pantea: εθεωρείτο ισχυρό φυλαχτό κατά της μαγείας από αρχαιότατους χρόνους. Εθεωρείτο ισχυρότερο ακόμα και από το χέρι της Φατίμα

Μία θεωρία αναφέρει σχέση μεταξύ του χάμσα και του Mano Pantea (ή του χεριού που ευλογεί τα πάντα). Ένα φυλαχτό που ήταν γνωστό στους αρχαίους Αιγυπτίους με Δύο δάχτυλα. Σε αυτό το φυλαχτό, τα δύο δάχτυλα αντιπροσωπεύουν την Ίσιδα και τον Όσιρη και ο αντίχειρας αντιπροσωπεύει το παιδί τους ‘Ωρο . Το Mano Pantea χρησιμοποιήθηκε για να επικαλείται το προστατευτικό πνεύμα των γονέων πάνω στο παιδί τους. Μια άλλη θεωρία εντοπίζει την προέλευση του χάμσα στην Καρχηδόνα, όπου το χέρι (ή σε μερικές περιπτώσεις το αιδοίο ) της ανώτερης θεότητας Tanit χρησιμοποιήθηκε για να αποκρούσει το κακό μάτι.  Σύμφωνα με τον Bruno Barbatti, εκείνη την εποχή το κίνητρο αυτό ήταν το πιο σημαντικό σημάδι της αποτροπαϊκής μαγείας στον ισλαμικό κόσμο, αν και πολλές σύγχρονες αναπαραστάσεις συνεχίζουν να δείχνουν προφανή προέλευση από το σεξουαλικό συμβολισμό.

Η ιατρική επιστήμη και η αντικειμενικότητα μας λένε ότι το μάτι δεν μπορεί να σκοτώσει. Παρόλα αυτά για αιώνες οι θάνατοι συχνά αποδόθηκαν στο κακό μάτι. Στη Μεσαιωνική Ευρώπη οι κατηγορούμενες ως μάγισσες καίγονταν στην πυρά – με τον ισχυρισμό ότι μια θυμωμένη λάμψη του ματιού τους θα  είχε ως αποτέλεσμα το θάνατό τους. Τόσο φόβο διακατείχε το βρετανικό δικαστικό σύστημα που απαιτούσε οι κατηγορούμενες μάγισσες να φτάνουν στην αίθουσα του δικαστηρίου με τα πόδια προς τα πίσω.

Πηγή:https://www.ancient-origins.net/news-mysterious-phenomena/1800-year-old-ring-and-curse-evil-eye-00759

Πηγή:www.indotalisman.com/handsymb.htm

Πηγή:https://en.m.wikipedia.org/wiki/Apotropaic_magic

 

ΚΛΕΙΣΕ ΡΑΝΤΕΒΟΥ